Wat deze route eigenlijk is
Tot 1932 was het IJsselmeer een open zeearm, de Zuiderzee, met directe verbinding naar de Waddenzee en de Noordzee. De aanleg van de Afsluitdijk maakte er een zoetwatermeer van en veranderde het karakter van de vissersplaatsen aan de kust ingrijpend — de meeste visserij verdween, maar de historische havens en de bijbehorende architectuur bleven grotendeels intact. De Zuiderzeeroute verbindt die plaatsen met elkaar in een lus rondom het huidige IJsselmeer.
Hoe de route eruitziet
Grote delen van de route lopen over of langs dijken, met aan de ene kant open water en aan de andere kant polderland — een landschap dat weinig beschutting biedt tegen de wind, maar wel voortdurend uitzicht over het meer geeft. De oude Zuiderzeesteden onderweg (onder meer Hoorn, Enkhuizen en het voormalige eiland Urk) hebben elk een compacte historische haven met karakteristieke gevels uit de tijd dat de visserij en handel op de Zuiderzee de belangrijkste bron van inkomsten was.
De Houtribdijk, de 27 kilometer lange dijk tussen Enkhuizen en Lelystad, is een van de meest kenmerkende stukken van de route: een lang, recht traject met water aan beide kanten en zonder tussenliggende bebouwing — indrukwekkend bij helder weer, veeleisend bij stevige wind.
Rechtsom of linksom
Omdat dit een lus is, kun je de route in beide richtingen fietsen. Rechtsom (eerst noordwaarts langs de westkust van Noord-Holland) geeft een geleidelijke opbouw naar de Houtribdijk toe; linksom (eerst de Houtribdijk oversteken vanaf Lelystad) zet die veeleisende dijk juist meteen aan het begin van de tocht. De Windwijzer op de homepage laat zien wat de heersende wind voor elk van deze twee richtingen betekent.
Praktische tips voor onderweg
- De Houtribdijk heeft weinig tot geen schuilmogelijkheden bij plotselinge regen of harde wind — check het weerbericht specifiek voor dat stuk voor je vertrekt.
- Enkhuizen en Hoorn zijn allebei compact genoeg om in een paar uur te bezichtigen, maar hebben genoeg historische bebouwing om een extra overnachting te rechtvaardigen.
- Urk was tot de aanleg van de Noordoostpolder in de jaren veertig een eiland — de vroegere eilandkern is nog steeds duidelijk herkenbaar aan de smalle straatjes, in tegenstelling tot de rechte, planmatige polder eromheen.
Beste periode om te fietsen
Voor- en naseizoen geven de beste zichtbaarheid over het meer en de minste drukte in de havenstadjes; in de winter kan de wind op de open dijkvakken bijzonder guur aanvoelen.